Lần đầu tiên tôi đến một kho buôn lấy hàng, tôi không kiểm tra gì cả.
Tôi đến vì hôm đó họ xả hàng giá rẻ.
Tôi vẫn nhớ mấy món đồ chơi nhân vật hoạt hình màu xanh, có gắn động cơ chạy pin. Hàng đóng sẵn trong hộp, bọc bóng kính kín.
Đứng ngoài nhìn vào thì không biết bên trong thế nào. Nên tôi hỏi đúng một câu.
“Anh ơi, em lấy đồ này mà lỗi có đổi được không anh?”
Người bên kia hừ nhẹ một tiếng. Lườm tôi một cái. Rồi trả lời đúng bảy chữ.
“Lấy thì lấy, không lấy thì thôi.”
Tôi cầm hàng ra về, mặt nóng bừng. Suốt dọc đường tôi tự nhủ chắc tại mình hỏi ngu.
Bây giờ tôi biết mình không hỏi ngu. Tôi hỏi thiếu.
Tôi viết bài này cho người đang muốn bắt đầu bán hàng mà trong tay chỉ có ít vốn. Điều tôi mong cho bạn không phải là bán được một đơn. Mà là giữ được vốn đủ lâu để đi đường dài.
Kiểm tra nguồn hàng sỉ trước khi lấy hàng là việc bắt buộc, không phải việc làm phiền ai. Có bảy câu bạn phải hỏi: giá lấy sỉ và giá bán đề xuất, hết mã thì họ báo bạn thế nào, ai chịu phí giao và phí đổi hàng lỗi, hàng gửi tới chỗ bạn bằng kênh vận chuyển nào, hàng không giống ảnh thì xử lý ra sao, kiện hàng gửi thẳng tới khách có để lộ giá bạn nhập không, và tiền thu hộ COD ai giữ cùng ngày đối soát. Bảy câu này hỏi trước khi chuyển tiền, không hỏi sau. Một nhà cung cấp đàng hoàng sẽ trả lời hết bảy câu này mà không khó chịu.
Không kiểm tra nguồn hàng sỉ thì mất bao nhiêu?
Tôi mất 180.000 đồng trong một buổi chiều.
Hồi đó chồng tôi bị tai nạn gãy chân, xương đã liền nhưng chưa hồi hẳn. Anh đi lấy hàng giúp tôi.
Anh tin người bán nên không kiểm số lượng. Tôi cũng tin nên không dặn.
Giao hàng cho khách xong, tôi mới phát hiện đơn thiếu một sản phẩm. Món đó trị giá 180.000 đồng, và tôi đã thanh toán rồi.
Tôi nhắn xin chủ kho kiểm lại camera, hoặc hỏi giúp người nhặt hàng hôm ấy.
Họ không trả lời. Tôi phải nhắn tới lần thứ ba, và sang hôm sau mới có phản hồi.
Câu trả lời gọn lỏn: “Không kiểm tra lại thì chịu.”
Hai vợ chồng ngồi ấm ức suốt ngày hôm đó.
Chi tiết chờ đợi này quan trọng hơn bạn tưởng. Một nguồn hàng để bạn nhắn ba lần mới trả lời là một nguồn hàng đã cho bạn câu trả lời rồi.
Bạn cần biết bối cảnh để hiểu vì sao 180.000 đồng lại nặng. Nhà tôi khi ấy đang nợ hơn 400 triệu đồng. Số tiền kia gần bằng nửa ngày lương của tôi lúc đó.
Chưa hết. Một lần khác tôi lấy một bộ bình nước.
Chồng tôi nhận đủ số lượng bộ rồi ra về. Chủ quan, không mở ra kiểm bên trong.
Giao cho khách rồi mới biết trong bộ thiếu một chiếc cốc.
Kho không nhận trách nhiệm.
Tôi kể hai chuyện này không phải để trách ai. Kho đó có thể chỉ đang làm theo thói quen chung của nghề thời điểm ấy. Cái sai nằm ở sự thiếu minh bạch, không nằm ở một con người cụ thể.
Tôi viết kỹ hơn về những lần trả giá kiểu này trong bài kinh nghiệm nhập hàng sỉ.
Nhưng cái tôi mất hôm đó không phải 180.000 đồng.
Cái tôi mất là thói quen được hỏi.
Vì sao chúng ta ngại kiểm tra nguồn hàng sỉ?
Vì chúng ta sợ bị coi là phiền.
Sợ bị coi là khách nhỏ. Sợ bị coi là người không biết gì.
Bạn lấy mười món, người ta lấy trăm món. Bạn nghĩ mình chưa đủ tư cách mở miệng.
Tôi từng nghĩ y hệt vậy.
Nhưng bạn để ý mà xem. Người bán được quyền hỏi bạn lấy bao nhiêu, lấy mã nào, bao giờ chuyển khoản.
Không ai thấy những câu đó là phiền cả.
Còn bạn thì đứng đó, nuốt xuống câu “hàng lỗi có đổi không anh”.
Vô lý ở chỗ đó.
Đi chợ mua con cá, bạn còn lật mang lên xem có đỏ tươi không. Bạn bóp thử mình cá xem có chắc không. Không ai nói bạn phiền.
Vậy mà lấy hàng cả triệu bạc, bạn lại không lật xem gì cả.
Tiền cá là tiền. Tiền hàng cũng là tiền.
Khách hàng của tôi phần lớn là phụ nữ đi làm công nhân, bán thêm sau giờ tan ca. Nhiều chị vừa nuôi con đi học vừa gom vốn từng đồng.
Người đếm từng nghìn không có quyền mất tiền oan.
Nên tôi nói thẳng điều này với bạn.
Bạn không phiền. Bạn đang trả tiền cho sản phẩm và cho dịch vụ của người bán.
Chúng ta hoàn toàn bình đẳng.
Bảy câu để kiểm tra nguồn hàng sỉ gồm những gì?
Tôi gom bảy câu này từ những lần chính tôi mất tiền vì không hỏi.
Bạn không cần thuộc lòng. Bạn chỉ cần mở bảng này ra khi nhắn tin cho một nguồn hàng mới.
| Câu phải hỏi | Câu trả lời tốt nghe như thế nào | Nếu họ né, bạn mất gì | |—|—|—| | 1. Giá lấy sỉ của mã này là bao nhiêu, giá bán đề xuất là bao nhiêu? | Nguồn hàng báo rõ giá sỉ theo từng mức số lượng và gợi ý một khoảng giá bán lẻ hợp lý. | Bạn không biết mình còn bao nhiêu phần chênh lệch, dễ bán lỗ mà vẫn tưởng đang lãi. | | 2. Mã này mà hết hàng thì anh chị báo tôi thế nào? | Nguồn hàng nói thật rằng không phải lúc nào cũng còn đủ mã, và cam kết báo lại ngay khi bạn lên đơn. | Bạn chốt đơn với khách rồi mới biết hàng đã hết, và bạn là người phải xin lỗi. | | 3. Phí giao hàng ai trả, hàng lỗi thì đổi ra sao, phí hoàn ai chịu? | Nguồn hàng nêu rõ từng khoản trước khi bạn đặt, không nói “để tính sau”. | Bạn ôm toàn bộ chi phí phát sinh, và một đơn lỗi có thể ăn hết lãi của nhiều đơn khác. | | 4. Hàng gửi tới chỗ tôi bằng kênh vận chuyển nào? | Nguồn hàng nói rõ họ gửi qua kênh nào, để bạn tự ước lượng được thời gian và chi phí. | Bạn hứa với khách một mốc thời gian mà cả bạn lẫn nguồn hàng đều không kiểm soát được. | | 5. Nếu sản phẩm tôi nhận được không giống ảnh thì sao? | Nguồn hàng trả lời thẳng là được hoàn, và nói rõ hoàn trong bao lâu, cần bằng chứng gì. | Bạn ôm một lô hàng không giống mô tả, và người mất mặt với khách là bạn. | | 6. Kiện hàng gửi thẳng tới khách của tôi có để lộ giá tôi nhập không? | Nguồn hàng hiểu ngay ý bạn và nói rõ trên kiện hàng thể hiện những thông tin gì. | Khách của bạn nhìn thấy giá nhập, thấy mình đang trả phần chênh lệch, rồi lặng lẽ không quay lại. | | 7. Tiền thu hộ COD ai đứng ra giữ, đối soát vào ngày nào? | Nguồn hàng nêu rõ ai nhận tiền từ đơn vị vận chuyển và lịch chuyển trả cố định. | Vốn của bạn nằm trong tay người khác không rõ ngày về, trong khi bạn cần tiền quay vòng. |
Bảng này không có thang điểm. Tôi không đếm xem một nguồn hàng đạt mấy trên bảy.
Bạn đọc thái độ, không đọc điểm số.
Từng câu nên hỏi thế nào, và câu trả lời ra sao thì gọi là đạt, tôi viết riêng trong bài hỏi nhà cung cấp thế nào để không mất tiền oan.
Nếu họ khó chịu vì bạn hỏi thì sao?
Thì bạn vừa có một câu trả lời miễn phí.
Thái độ của người bán lúc bị hỏi chính là phép thử. Bạn chưa mất đồng nào mà đã biết được rất nhiều.
Người làm ăn dài hạn không sợ bảy câu hỏi. Người chỉ muốn bán một lần thì mới thấy phiền.
Ở kho tôi, tôi trả lời toàn bộ tin nhắn của khách. Tôi không để khách là người nhắn tin cuối cùng.
Giai đoạn đầu tôi rất căng thẳng. Tin nhắn dồn về, tôi ngại mở máy, có hôm chỉ muốn để đó.
Nhưng tôi nghĩ lại. Không trả lời là vô trách nhiệm, là phủi tay khi mọi việc đã xong.
Khách hỏi xong rồi lấy hàng ở nơi khác cũng không sao. Tôi hoàn toàn thoải mái, vì quyền chọn là của họ.
Có một điều tôi muốn bạn cẩn thận.
Đừng đóng một khoản phí lớn chỉ vì được hứa thu nhập cao. Hãy dè chừng những nguồn bắt bạn mua “gói khởi nghiệp”, nộp cọc lớn, hoặc phải tuyển thêm người mới được hưởng hoa hồng.
Nguồn hàng thật sống bằng việc bán hàng. Nguồn hàng thật không sống bằng tiền cọc của bạn.
Và tôi nói rõ điều này.
Tôi không hứa hỏi đủ bảy câu là bạn sẽ bán được hàng. Tôi không hứa cứ làm theo là sẽ có tiền.
Bảy câu này chỉ giúp bạn bớt mất tiền oan. Chỉ vậy thôi, nhưng với người đếm từng nghìn thì không nhỏ.
Kiểm tra nguồn hàng sỉ rồi thì đổi được điều gì?
Tôi kể nốt phần sau của câu chuyện.
Sau hai lần mất tiền, tôi không đổi được người bán. Tôi chỉ đổi được mình.
Tôi bắt đầu hỏi. Hỏi trước khi lấy, hỏi kỹ, hỏi cả những câu mình từng thấy ngại.
Có nơi khó chịu, tôi đi. Có nơi trả lời rành mạch, tôi ở lại và lấy hàng nhiều năm.
Chỉ riêng việc chịu mở miệng đã cắt được phần lớn những lần mất tiền oan của tôi.
Vài năm sau tôi mở kho riêng. Không phải vì tôi giỏi hơn ai. Mà vì tôi đã biết một nguồn hàng tử tế trông như thế nào, sau khi đi tìm nó quá lâu.
Đến giờ đã có hơn 400 chị em lấy hàng của tôi: không vốn lớn, không kinh nghiệm, không phải ôm hàng.
Tôi kể chuyện này không phải để bạn nhìn tôi.
Tôi kể để bạn biết quãng đường đó có thật. Và nó bắt đầu đúng ở chỗ bạn đang đứng lúc này, chỗ chịu mở miệng hỏi một câu.
Kết: bạn đang đứng ở chỗ khác rồi
Tôi vẫn nhớ ánh mắt lườm hôm đó.
Nhưng bây giờ tôi nhìn nó khác. Người bị lườm hôm ấy là một người đi lấy hàng mà không biết mình được quyền hỏi gì.
Bạn thì khác. Bạn đọc xong bài này và có bảy câu trong tay.
Không phải vì bạn khôn hơn ai. Không phải vì bạn khó tính hơn ai. Mà là vì bạn biết mình đang trả tiền cho việc gì.
Hỏi không làm bạn nhỏ đi. Hỏi làm bạn bớt mất tiền.
Người bán tử tế không sợ bị hỏi.
Nếu bạn cũng đang loay hoay không biết bán cho ai
Bảy câu trong bài này giúp bạn chọn được nguồn hàng.
Nhưng chọn xong nguồn hàng rồi, câu hỏi tiếp theo mới khó: bán cho ai, và nói thế nào để người ta muốn nghe.
Tôi có viết một cuốn sách nhỏ về đúng chuyện đó. Sách nói về cách tìm ra thứ người khác đang cần, thay vì cố đẩy đi thứ mình đang có trong tay.
Bạn đọc thấy dùng được thì dùng, thấy chưa hợp thì để đó. Không ai giục bạn cả.
Về tác giả: Tôi là Phan Duyên — chủ kho sỉ gia dụng An Khánh (Bắc Giang), người đồng hành khởi nghiệp cùng chị em phụ nữ. Tôi lớn lên bên gánh rau của mẹ ở Bắc Giang, làm 10 năm quản lý chất lượng và phát triển sản phẩm tại các công ty điện tử, khởi nghiệp online năm 2018 khi nhà đang gánh nợ hơn 400 triệu. Đến nay đã có hơn 400 chị em khởi nghiệp cùng tôi: không vốn lớn, không kinh nghiệm, không phải ôm hàng. Bảy câu hỏi trong bài này là thứ tôi ước có ai đó nói cho tôi nghe ngày đầu tiên. Đọc hành trình đầy đủ tại bài Phan Duyên là ai.