Bạn quyết định rồi: bạn muốn bán hàng online để kiếm thêm.
Nhưng vừa mở điện thoại ra tìm hiểu, bạn gặp ngay một rừng lời mời. “Làm cộng tác viên chỗ chị đi, không cần vốn đâu.” “Dropship nhé, không phải ôm hàng.” “Tiếp thị liên kết trên TikTok, ngồi không cũng ra tiền.”
Cái nào nghe cũng nhẹ. Cái nào cũng hứa dễ.
Và bạn hoa mắt. Rốt cuộc, giữa ngần ấy mô hình bán hàng online, cái nào mới thật sự hợp với bạn — một người ít vốn, ít thời gian, và sợ nhất là mất tiền oan?
Tôi từng đứng đúng chỗ bạn đang đứng bây giờ. Tôi đã thử. Và tôi đã trả 180 nghìn đồng cho một bài học mà không ai chịu nói trước với tôi.
Hôm nay tôi kể lại, để bạn không phải trả cái học phí đó.
Vì sao có quá nhiều mô hình bán hàng online đến vậy?
Bốn cái tên bạn hay nghe nhất là: cộng tác viên, dropship, tiếp thị liên kết, và nhập sỉ.
Nói thật gọn:
- Cộng tác viên: bạn lấy hàng của một kho khác, có đơn mới lấy.
- Dropship: khách đặt qua bạn, kho giao thẳng cho khách, bạn không cầm hàng.
- Tiếp thị liên kết: bạn gắn link giới thiệu, ai mua qua link thì bạn ăn hoa hồng của sàn.
- Nhập sỉ: bạn lấy hàng về, hàng là của bạn, bạn tự bán.
Nhìn thì bốn thứ khác nhau. Nhưng thật ra chúng chỉ khác nhau ở ba câu hỏi: Ai bỏ vốn? Ai giữ khách? Ai chịu rủi ro khi có chuyện?
Và đây là điều tôi muốn bạn để ý nhất trong cả bài: mọi lời quảng cáo đều khoe cái được, giấu cái mất. Việc của tôi hôm nay là kể cho bạn nghe cả cái mất. Kể cả cái mất của chính tôi.
Cộng tác viên: “không cần vốn” chỉ là một nửa sự thật
Cái đầu tiên tôi thử là làm cộng tác viên.
Nghe rất xuôi tai. Lấy ít thôi, có đơn mới lấy, không phải ôm hàng, không cần vốn. Ai mà không muốn thử.
Nhưng có một chuyện người ta ít nói với bạn: cầm hàng ra khỏi kho là bạn phải trả tiền. Cùng lắm, người ta cho bạn khất một hai ngày. Chứ không có chuyện “bán được rồi mới trả” — vì nếu vậy thì cái kho phải đi đòi tiền bạn về sau, mà đâu phải ai người ta cũng tin để cho nợ. Nói cách khác, đồng vốn vẫn ra khỏi túi bạn trước. “Không cần vốn” chỉ đúng một nửa.
Và cái nửa sự thật ấy, tôi đã trả 180 nghìn để hiểu.
Chồng tôi đi lấy hàng ở một kho khác về. Trả tiền đầy đủ. Nhưng khi mở ra, một món trị giá 180 nghìn không hề có trong đó. Tôi nhắn lại nhờ kho kiểm tra giúp. Người ta không kiểm. Người ta trả lời tôi đúng một câu: “Không kiểm tra lại lúc lấy thì tự chịu đó em.”
Một trăm tám mươi nghìn không phải số tiền lớn. Nhưng bài học thì đắt hơn con số đó nhiều.
Người ta hay bảo: một nửa chiếc bánh mì thì vẫn là bánh mì. Nhưng một nửa sự thật thì không còn là sự thật nữa. Khi hàng là của kho người khác, thì lúc có chuyện — thiếu hàng, lỗi hàng — người đứng ra chịu là bạn. Và không phải cái kho nào cũng tử tế đứng ra cùng bạn. Đâu phải ai cũng như ai.
Còn một cái mất lớn hơn cả 180 nghìn nữa: khách không phải của bạn. Bạn đi chào hàng, khách mua, nhưng mối quan hệ đó gắn với cái kho, với nguồn hàng — không gắn với bạn.
Tôi không nói làm cộng tác viên là sai. Nó hợp với người chỉ muốn thử cho biết, chưa muốn cam kết gì nhiều. Nhưng hãy bước vào với con mắt mở: bạn đang bỏ vốn, và bạn đang đặt cược vào uy tín của một cái kho mà bạn chưa chắc đã hiểu.
Tiếp thị liên kết trên TikTok: không hề có cửa “ngồi không”
Cái thứ hai tôi thử là tiếp thị liên kết, trên TikTok.
Lời quảng cáo còn ngọt hơn: gắn link sản phẩm, ai bấm vào mua thì bạn ăn hoa hồng. Ngồi không cũng có tiền.
Tôi làm rồi. Và đây là sự thật: muốn có một người bấm mua qua link của bạn, bạn phải có trải nghiệm thật với sản phẩm, và phải tự quay video review thật.
Không có trải nghiệm, không có uy tín, thì không một ai mua qua tay bạn cả. Người ta không mua vì cái link. Người ta mua vì tin người cầm cái link đó.
Nói cách khác, tiếp thị liên kết vẫn là bán hàng. Bạn vẫn phải xây niềm tin, vẫn phải bỏ công. Hoa hồng không tự rơi xuống lòng bàn tay ai ngồi yên cả.
Nó hợp với người giỏi làm nội dung, chịu khó quay dựng, đã có sẵn một cái kênh có người theo dõi. Nhưng nếu ai đó bảo bạn ngồi không cũng ra tiền, thì họ đang bán cho bạn một nửa sự thật nữa. Và ở đây, khách vẫn là của sàn, không phải của bạn.
Dropship: nghe nhẹ tênh, nhưng bạn mất quyền kiểm soát
Đến dropship thì tôi phải thành thật với bạn: tôi chưa từng làm dropship. Nên phần này tôi kể điều tôi thấy ở nhiều chị em đã thử, chứ không phải điều tôi tự trải. Tôi không muốn mượn một trải nghiệm không phải của mình để nói với bạn.
Mô hình này nghe nhẹ nhất trong cả bốn. Khách đặt qua bạn, bạn chuyển đơn cho kho, kho đóng gói giao thẳng cho khách. Bạn không cầm một món hàng nào. Vốn gần như bằng không.
Nhưng cái giá của sự nhẹ tênh đó là gì? Là bạn không nhìn thấy món hàng trước khi nó đến tay khách.
Kho hết hàng mà không báo. Kho giao lỗi, giao chậm, đóng gói cẩu thả. Người mất mặt với khách, người bị khách trách, người phải xin lỗi — là bạn. Bạn chịu trách nhiệm cho một thứ bạn không hề kiểm soát.
Và còn một rủi ro nữa ít ai lường trước: chủ kho biết khách của bạn là ai — vì chính họ là người giao hàng đến tận nhà khách. Không có gì ngăn họ tự liên hệ lại, bán thẳng cho khách của bạn với giá gốc rẻ hơn. Thế là người khách bạn vất vả tìm được bỗng thành khách của họ. Bạn mất khách, mà nhiều khi còn không biết mình đã mất.
Trong số hơn 400 chị em từng đồng hành cùng tôi, nỗi sợ lớn nhất họ kể ra không phải sợ ế, mà là sợ nguồn hàng không uy tín, hàng lỗi mà không đổi trả được. Cứ 10 người thì có hơn 6 người sợ điều đó. Dropship, tiếc thay, lại chạm đúng vào nỗi sợ ấy.
Nhập sỉ 3-KHÔNG: mô hình bán hàng online tôi xây từ nỗi đau của mình
Sau 180 nghìn, sau vài lần bị đối xử như thế, tôi không chỉ chọn nhập sỉ. Tôi xây lại nó theo cách của mình — cách mà giá như ngày xưa có ai đó làm cho tôi.
Tôi gọi nó là mô hình 3-KHÔNG: không cần vốn lớn, không cần kinh nghiệm, không phải ôm hàng.
Vì hàng là của tôi, tôi cầm, tôi kiểm. Mười năm làm kiểm soát chất lượng trong nhà máy điện tử dạy tôi thói quen kiểm hai lần trước khi đưa cho ai. Nhưng thứ tôi thay đổi lớn nhất là phần rủi ro — tôi làm ngược hẳn cái kho từng bỏ mặc tôi với câu “tự chịu đó em”.
Ở chỗ tôi, việc của bạn chỉ có một: học cách bán hàng. Khi bạn có khách, bạn qua tôi lấy hàng. Khách lấy hàng — bạn hưởng phần tiền chênh lệch. Còn nếu khách đổi ý, bom hàng — tôi đứng ra chịu phần rủi ro đó cho bạn. Bạn không phải ôm cục tức một mình như tôi ngày xưa.
Tôi sẽ không giấu bạn phần khó, vì tôi vừa trách người khác giấu tôi: bạn vẫn phải bỏ chút vốn ban đầu, và vẫn phải chịu khó học cách nói chuyện với khách, chăm khách. Tôi không hứa rằng cứ có tôi đỡ sau lưng là tiền tự về — cái đó còn tùy bạn có chịu bán hay không. Nhưng ít nhất, cái phần rủi ro từng làm tôi mất tiền và mất niềm tin, tôi gánh phần lớn nó thay cho bạn.
Và cái vốn nhỏ bạn bỏ ra là để đổi lấy hai thứ của riêng bạn — quyền tự chủ, và một tệp khách thuộc về bạn. Trong số khách quen của tôi, cứ ba người thì có hai người quay lại lấy hàng mỗi tuần. Họ quay lại vì họ là khách của tôi, chứ không phải của một cái sàn nào.
Đó là lý do hơn 400 chị em đã bắt đầu cùng tôi — từ đúng cái mô hình sinh ra từ nỗi đau 180 nghìn ấy.
Vậy mô hình bán hàng online nào hợp với bạn?
Tôi sẽ không nói với bạn rằng nhập sỉ là tốt nhất cho tất cả mọi người. Vì điều đó không đúng.
Không có mô hình bán hàng online tốt nhất. Chỉ có mô hình hợp với hoàn cảnh của bạn.
- Nếu bạn chỉ muốn thử cho biết, chưa sẵn sàng bỏ nhiều, và chấp nhận khách không phải của mình — thì cộng tác viên là cửa nhẹ để bước vào.
- Nếu bạn giỏi làm nội dung, chịu khó quay video, đã có một cái kênh có người xem — thì tiếp thị liên kết có thể hợp với bạn.
- Nếu bạn muốn hàng của mình, khách của mình, được tự chủ — và bạn chấp nhận bỏ một chút vốn để đổi lấy điều đó — thì nhập sỉ lấy ít là con đường tôi đã đi, và tôi đi được cùng bạn.
Câu hỏi thật ra không phải là “mô hình nào không cần vốn”. Vì cái nào cũng cần vốn, hoặc cần công, hoặc cần cả hai. Không có bữa trưa miễn phí.
Câu hỏi thật là: bạn muốn xây tài sản cho ai — cho chính mình, hay cho một cái sàn?
Bạn trả lời được câu đó, là bạn đã có la bàn cho riêng mình rồi.
Chưa chắc? Làm thử la bàn 5 câu ngay bên dưới — chỉ 2 phút, tự soi ra cửa hợp với hoàn cảnh của bạn:
👉 Nếu bạn vẫn đang phân vân đúng ngay chỗ này — muốn bắt đầu mà chưa biết bước đầu tiên là gì — tôi có viết một cuốn sách nhỏ, kể lại chính con đường tôi đã đi từ những ngày nợ hơn 400 triệu. Tôi tặng bạn, không bán: Nhận cuốn "Con đường từ nợ 400 triệu đến ngày tự chủ".
Về tác giả: Tôi là Phan Duyên — chủ kho sỉ gia dụng An Khánh (Bắc Giang), người đồng hành khởi nghiệp cùng chị em phụ nữ. Tôi lớn lên bên gánh rau của mẹ ở Bắc Giang, làm 10 năm quản lý chất lượng và phát triển sản phẩm tại các công ty điện tử, khởi nghiệp online năm 2018 khi nhà đang gánh nợ hơn 400 triệu. Đến nay đã có hơn 400 chị em khởi nghiệp cùng tôi: không vốn lớn, không kinh nghiệm, không phải ôm hàng. Đọc hành trình đầy đủ tại bài Phan Duyên là ai.
Câu hỏi thường gặp
Làm cộng tác viên bán hàng online có cần vốn không?
Có. Dù mô hình cộng tác viên là "có đơn mới lấy", nhưng khi bạn cầm hàng đi giao cho khách, bạn vẫn phải trả tiền lấy hàng trước. Lời quảng cáo "không cần vốn" chỉ đúng một nửa.
Dropship và nhập sỉ khác nhau thế nào?
Dropship: bạn không cầm hàng, kho giao thẳng cho khách, vốn gần như bằng không nhưng bạn không kiểm soát được chất lượng và giao hàng. Nhập sỉ: bạn lấy hàng về, tự kiểm, tự giao, cần một chút vốn nhưng hàng và khách là của bạn.
Người mới ít vốn nên chọn mô hình bán hàng online nào?
Không có đáp án đúng cho tất cả. Nếu bạn muốn tự chủ và có một tệp khách của riêng mình, nhập sỉ lấy ít (nhập vừa sức, kể cả một sản phẩm) là cửa an toàn cho người mới. Nếu bạn chỉ muốn thử cho biết, cộng tác viên là bước nhẹ hơn.
Tôi không hứa gì với bạn về thu nhập. Kết quả tùy vào nỗ lực, hoàn cảnh và mặt hàng của mỗi người. Điều tôi chia sẻ là con đường tôi đã thật sự đi, không phải một công thức làm giàu.